Bruun is keen Farv nich

 

Is dat nich moi, disse blau Farv van de Oostsee, de mit de Klören van de azurblaue Hemel tosamenpasst? Ik mag so een Föhlen ann Mörgen, wenn de Möwen över de witte Sandstrand trecken. De deepgröne Kieferbööm över de witte Dünen wiesen een harde Kontrast to de Feerwulken, de hoch boven hentrecken. Dat is so een romantische Anblick, de ik Dag üm Dag mit Freid sehen kann. Nu, so tegen sess an’n Mörgen, kann ik noch alls upnehmen, all de moi Saaken, de mi disse Urlaubsdag wiesen kunn. Later denn, wenn de Sünn hoch boven över de Strand steiht, stürt ehr Warmte mien Denken in so recht utopisch Gegenden, wo dat so moie un friske Winden gifft.

        Mit upkrempelde Büxpiepen, de Sandalen inne Hand un een klatterig Strohhoodje up mien Kopp wannert ik nu van de Moolenkopp in Haven stracks wieder de Strand langs. Ik harr mi daarbi keen seker End utdocht, ik wul blots de griesblaue Küstenlientje langslopen. Ik hebb dat geern, so sünner End to lopen; dat is een Unnerscheed to de Dagen in dat Berufsleven, is so heel anners, as man dat wennt is. All dat hebb ik nu achter mi laten. Ik meen, wenn een fieunveertig Jahren in’n Beroop inspannt was, denn kann he sük later freei föhlen.Dat hett he verdeent!                            
         De Havenmool liggt nu all ’n Stück achter mi, de moie witte Sandstrand hett sük nu ofwesselt mit son ruugen Grand. Hier löppt sük dat baarfoots neet mehr so moi; man för wat hebb ik mien Sandalen? Ik bün uplest keen Möv, de hier alltied langs lopen deiht, ohn dat se sük ehr Töhn stöten mutt.

        strand un water

        Ik keek nu up eens achter mi, oha, ik bün nu doch all vööl langer unnerwegens, as ik dat inn Sinn harr. Ik wull, dat ik mien Weg torügg daar boven an de Dünenkant unner de Föhren langs gahn kunn. Dat was nu gornich so eenfach, up düsse Dünen hochtoklautern! Wenn dat nu so recht steil hochgeiht, bruuk ik för dree Stappen alltied een dorvan, de ik weer torügg gliddern dee. Denn up’nmaal keem ik denn doch boven an. Oh, wat weer ik blied! Wat weer dat doch ewigsmooi antokieken. De lange Kiesstrand umsömte de deepblaue Oostsee, daar wöör keen Grenz to sehn, waar de Sünn an’n Avend achter de Horizont slapen gung. Wi ahnt wall, dat daar een End wesen mutt, man wi köönt daar neet mit uns Sinnen bikomen.

        Ikt stunn daar een lang Tied, freide mi an de Billers und mok mi denn up’n Weg torügg naar de Haven. Dat was so’n small Padd in’n Scharr van de hooge Kiefern un mook mi so recht Freid. Ik summde een recht oll Liedje vöör mi hen, dat ik as lüttje Jung faken höört harr. Wo lang was dat her? Söventig, fiefunsöventig Jahren?

 »… dazwischen trocknen im Sonnenglanz, die Netze der Fischer am Strande …« Na, van de Fiskernetten weer hier nix mehr to sehn, mi lett dat so, dat de Fiskfang nu wall neet mehr de
Hauptverdennst van de Minsken hier is. Vandage steiht de Tourismus-Industrie an de Stee. Ik glööv wall, dat de Strand up de drei Kilometers in de Hauptsaison seeker vll is van Minsken. Dat gifft denn seeker keen Quadratkilometer, de nich vull is van Minsken, de sük freien, hier to wesen. Dat is wall overall glieks, denk ik mi man so, up Teneriffa, de Balearen un ok hier an’n Oostseestrand.
Ik loop nu heel sinnig up disse Padd wieder, kiek daarbi alltied weer over de See bit hen to de Kimm, waar sük de Wulken mit de See mitnanner in dat Blau verenigen. Mien Gedanken sünd rüggels richt in mien eegen Vergangenheid. Wo faak bün ik dotieds mit mien Ollern un Grootollern langs gahn! Darbi fall mi in: Ik much disse Padd heel nich, de weer mi vööls to dröög. Vööl leever leep ik unnern an der Waterkant langs, daar gaff dat alltied mennigerlei to sehn. Mussels un Körken van Fiskernetten, mitunner ok een Stückje Bernstein, dat van de See anspölt weer. Leidergotts weer’n sükse Tour’n för een Jung so as ik een was, doch faaktieds een Besünnerheid. De Weg naar de Strand kunn ik lievalleen nich schaffen, dat harr denn wall veer Stünnen düürt. Mien Öllern harrn mi denn wall de Büx stramm trucken! Se harren ja ok wall recht daarmit. Man to de Tied was ik denn doch vergrellt, dat ik dor nich henkunn.

        Do- wat weer dat denn? Ik fuhr ut mien Gedanken up. Dar vöörn, well of wat weer dat? As ik nahder keem, sach ik een ölleren Mann up so’n lüttje Schemel sitten, vöör hüm stunn een Staffelei mit een Bild. Ik gung nu sachtjes dichterbi un grööt hüm: »Dzień dobry, proszę pana!«
De Mann dreihde sük na mi üm, keek mi denn eevkes an. he see eerst maal nix, leggte denn sien Pinsel ut de Hand un meende:
»Se köönt ruhig düütsk mit mi proten. Dat is ok mien Moderspraak!«

      Ik was nu doch een bietje baff. »Woher - woher will’n Se weeten, dat ik ...«
He ünnerbrook mi: »Dreevördel van de Touristen hier sünn Dütske. Un Se,« he lachde daarbi, »Se laten allmaal so dütsk!« He lachte daarbi frünnelk, wies denn up een Boomstump tegenan: »N’beter Plats hebb ik nu nich, setten Se sük man hen!« Ik sett’d mi tegen hüm.
Ik meende, dat he sachts akkraat so old weer as ik sülvst, man sie Gesicht harr ’n Bült van Krüsen un Follen, üm dat sach he öller ut as he wiss weer. He harr lechte Bermudas an, een kareert Hemd, daarto een oll Hoodje mit so een breede Rand. Kiek, so harr ik mi faaktieds de Maler ›van Gogh‹ vöörstellt!

        Nah een Tied lachte he mi noch maal an und meende denn: »Na, mien Heer? Hebb’t Se mi nu noog intaxeert? Is ›Pan Heymann‹ nu koscher noog?«
Denn wenkt he noch mit sie Hannen. »Nix för ungood! Man dit Woord kennt Se seker in Düütsland nich mehr, is dat nich so?«
Ik harr bi sien Woorden so een mall Geföhl in mien Bost, kann’t nich segg’n, wodat so weer. Man denn keem ik doch weer in de Rieg.
»Nee, Se verdoon sük«, see ik denn, »ik hebb nix, gornix tegen de jöödsk of jiddisk Woorden! Un ik kenn en Bült daarvan, mien Grootmoder hett mi de in mien Kinnertied bibrocht, schoons de in de Tied verbooden weern! För sowat is so mennig een Minsk over Nacht mit eens verswunnen.«

      Men Tegenover keek mi mitmaal upmarksaam van de Sied an. Dat weer so, as wenn ik in sien lichte Oogen bestahn harr! Denn frog he:»Will’n Se mi seggn, wat för een Johrgang Se sünd?« Höört ik daar so een fien Ünnerton? Nu musst ik doch n’bietje gniffeln.
»Och nee«, meent ik denn, »Guilty or not guilty?«
Ik schüttkoppde vöör mi hen. »No, Heer Heymann, Se verdoon sük. Ik was bi dat Kriegsenn jüüst Elv!
He nickkoppde. »Nau so as ik sülvst!« Un den wurr sien Stimm, de bit darhen man blots sacht to höörn weer, up eens luter. »Nee, mien Fründ, so hebb ik dat nich meent.
Wo keem ik daarto, Di anklagen to wullen? Nee un nee, dat will un kann ik nich! Wi weern doch Kinner, Du un ik. Un denn: Ik wurr ›wegfööhrt‹ - un Du wurrst ›verfööhrt‹!
Un so harr jedeen sien eegen Schicksal!«

He was bi dat Prooten in de Du-Förm fallen - uns mook dat nix ut, wi prootden wieder so as weern wi oll Frünnen! Denn swiegen wi een lang Tied. Denn up eens, namm he sien Pinsel un gaff een poor Streken un Klecksen up sien Leinwand, de all een meest klaare Bild van de See wees.

        »Dat is een wunnermoi Bild«, see ik denn een bietje benaut, »dat wiest de Natur in all ehr Mooigheid.« He keek mi an, daarbi leet dat so, as wenn he wiet in de Feernte keeken wull un doch bi uns weer.
»Hmm, ik kann de Natuur blot so wiesen, as ik se sehn do. Ik hebb de alltieds so sehn. Fallt Di wat up an mien Bild?«

        Ik wusst nich recht, wat he meentde. Ik bün nu mal keen Kunstkenner. Denn dreihde he de Staffelei to mi rüm, ik kunn sien Wark nu beter ankieken. Un den kunn ik sehn, wat he meentde!
All de Farven van uns moie Natur harrn ehrn Platz kreegen, dat weer würrelk een Geneet, dit antosehn! Und denn fallt mi up, wat mien Fründ mi wiesen wull: Do was keen Spöör van een bruune Farv to sehn! Dat leet so, as harr düsse Farv up sien Palett keen freeie Stee mehr funnen!

        Verbaast keek ik hüm an. He griente vöör sük hen, dat was so een gewisse Wies, de mi vull in’t Verwunnern broch. Denn leggde he sien Pinsel anne Sied, namm sien Hood van’t Kopp un wiskede sük mit een Dook over dat spierige witte Haar. Denn see he: »Du hesst dat glieks sehn, is dat nich so? Ja, dat gifft nich alltovööl Minsken, de dat so up Slag rutkriegn! Worüm? Vöör mi is dat klor: Umdat Bruun keen Farv mehr is!«
»Weest«
, see he denn, un bedeckt sien Kopp weer mit sien Hood, »ik weet nich worüm, man ik mag Di geern lieden. Kann dat wesen, wieldat wi beid lieks old sünd? Ik kann’t nich segg’n!«
He schüttkoppde. »Womögelk harrn wi beid so vööl belevt, dat seker diametral tegenover liggen dee - averst dat uns liekers verbinnen deiht?«
      Ik gniffelte em to, nickte tostimmend. Denn hoov ik een Finger un see: »Mien leeve Fründ, dor muss du averst good uppassen, dat Du Gröön un Rood nich dörnannerdeist!«
Heymann laacht nu ok luudhals, ik kunn ok nich anners un lacht nu mit. Wi wisketen uns die Laachtraanen van’t Gesicht. Wat was dat vöör een Beleevnis: Een Jööd un een Goj sitten binanner an’n Oostseestrand un lachen over een Witz, de eentlich gor keen Jook is, sünnern een lütje Epidood van’t wahrachtige Leven.

        Daarna vertellte he mi ut sien Leven, ’n Leven, dat so heel anners verloopen was as mien egen. Ik harr vöörher alltied glövt, mien Kinnertiedbeleevnis weer swaar ween, Flücht un Verdrieven ut mien pommerske Heimat. Un nun up eens muss ik mit Verfehrn faststell’n, dat mien Erlebnissen gornich to verglieken weern!

        He vertellte mi denn van dat Konzentrationslager Bełżec nah bi Lublin, waarhen he henbrocht weer. Sien Heimat was Danzig, de olle Havenstadt an’ne Oostsee.
Hell vööl höört ik nich van hum, muss ik ok nich, so een Elend kann een gor nich recht beschrieven.
Daarna swiegen wi ’n lang Tied; denn vertellte ik hum, dat in Düütsland alltied noch Minsken sünd, de düsse Millionen Moorden in dat Hitler-Regime ofstrieden!

      He nickkoppde. Denn see he stiekum: »Meent Se, hier in Polen is dat anners? Hier ward blot van den Opfers proot, de ut poolsk Familien kemen. Over de Vernichtung van de jöödsk Aschkenasim seggt keeneen wat! Dat is wahrachtig ’n verdreihte Welt.
Ik harr jo mol vöör, nah Israel uttowannern, man wat sall ik dor noch? Dor harr ik denn wall fröher upstahn musst. Ik hebb mi docht, hier wurr nu alln’s anners.«
He lachde bitter up. Denn meent he: »Nee, all’s blifft so, as dat alltied weer! Ik misk mi nich in hör Politik in - un de laten mi tofree!«
As ik nu dorto wat segg’n wull, meent he glieks:
»Ja - ik weet wall. Well nix deiht, is ok schullig! Un so sünd wi all een Generation van schulligen Unschülligen! Laten wi dat nu maal daarbi.«

        As wi nu letztends Tschüss seen, frog he mi, of ik hum villicht mien Adress geven kunn, he wull mi denn dat Bild tostüürn, dat he nu maalt harr. Ik gav hum mien Kaart; dat Bild is so mooi, ik frei mi so recht daarup. Ik krieg nu dat Bild van de Oostsee, waarup nich een eenzige Spoor van bruune Farv tu finnen is!

        Dat is nu all dree Jahren her, dat ik daarto wacht hebb! Ik bün bedröövt, mien Bild is leidergotts nooit ankomen! Waarum?
Villicht, umdat Bruun allerwegens weer neeimoodsk wordt?

 A_top